Hittegolf in Brussel: het Energiepack afschaffen tijdens een periode van extreme hitte, een besluit tegen de stroom in

Terwijl de Brusselaars deze week kreunen onder een hittegolf die nieuwe hitterecords bereikt, en talrijke vzw's (rusthuizen, kinderdagverblijven, scholen, enz.) hun begunstigden niet langer in aanvaardbare omstandigheden kunnen opvangen, zou de Brusselse Regering op 2 juli kunnen stemmen over de afschaffing van het Energiepack. Een paradox: dit instrument is precies het hulpmiddel dat Brusselse vzw's helpt om hun gebouwen aan deze klimatologische realiteit aan te passen.

Gebouwen die niet ontworpen zijn voor deze temperaturen

Ook deze week ondervinden veel Brusselaars extreme binnentemperaturen, in slecht geïsoleerde woningen en gebouwen. De vaststelling is bijzonder zorgwekkend voor gebouwen van de sociale-winstsector (rusthuizen, kinderdagverblijven, opvang voor personen met een handicap, scholen, ziekenhuizen, enz.): zij vangen enkele van de meest kwetsbare doelgroepen op (ouderen, jonge kinderen, personen met een handicap), voor wie extreme hitte een echt gezondheidsrisico vormt.

De overgrote meerderheid van deze vaak oude gebouwen is eenvoudigweg niet ontworpen om hittegolven te weerstaan die zo frequent en intens zijn als de huidige, en die de komende jaren nog zullen toenemen. Precies daarom is het urgent om nu al de juiste maatregelen te nemen, in plaats van het instrument af te schaffen dat dit mogelijk maakt.

Het Energiepack: een instrument om gebouwen op deze klimatologische realiteit voor te bereiden

Dat is exact de uitdaging waarop het Energiepack een antwoord wil bieden. Naast besparingen op verwarming, omvatten de diagnoses die door de energieadviseurs van BRUXEO worden uitgevoerd ook een specifiek luik gewijd aan de zomerse oververhitting. De vzw's ontvangen praktisch advies, aangepast aan hun gebouw: welke zonweringen te plaatsen naargelang de oriëntatie en de configuratie van de gevels, hoe schaduw te creëren, hoe interne warmteafgifte te beperken, hoe nachtelijke ventilatie (natuurlijk of mechanisch) in te voeren, hoe de programmering van de sanitaire warmwatercircuits aan te passen, hoe wanden te isoleren om de instroom van warmte in de gebouwen te beperken en te vertragen. Naast deze concrete oplossingen is het ook de bedoeling om organisaties bewust te maken van de noodzaak om te anticiperen op een toekomst waarin hittegolven steeds frequenter en intenser zullen zijn.

BRUXEO organiseert overigens op 17 september een opleiding specifiek gewijd aan de preventie van oververhitting in tertiaire gebouwen zonder airconditioning. Deze opleiding kent al veel succes in de sector, een teken van de urgentie die op het terrein wordt aangevoeld, en illustreert hoezeer het Energiepack reeds anticipeert op de klimaatuitdagingen van morgen, net op het moment dat zijn financiering wordt bedreigd.

Sinds 2018 heeft dit instrument meer dan 400 Brusselse vzw's gratis begeleid, in meer dan 500 gebouwen, wat 66 GWh aan energiebesparingen heeft opgeleverd, of 7 miljoen euro bespaard. Elke euro die in het instrument werd geïnvesteerd, leverde twee euro aan besparingen op.

Concrete voorbeelden, reeds begeleid rond deze thema's

• vzw APAJ: de vzw APAJ, een opleidingsatelier voordoor arbeid in de bouwsector, gevestigd in Schaarbeek, had te kampen met een aanzienlijke oververhitting in haar atelier, uitgerust met een groot platdak met een glazen overkapping. De architect stelde initieel voor om deze overkapping identiek te vervangen. De diagnose van het Energiepack beval een andere oplossing aan: een zaagtanddak ("shed"), met beglazing uitsluitend naar het noorden gericht. Resultaat: een uitstekende natuurlijke lichtinval, zonder de oververhitting of de verblinding van een glazen overkapping, en een dak dat het bovendien mogelijk maakt zonnepanelen te installeren. De vzw heeft deze aanbeveling gevolgd, haar dak geïsoleerd en de nieuwe shed geïnstalleerd: tussen 2021 en 2024 daalde haar gasverbruik met 25% en haar elektriciteitsverbruik met 18%.
• Crèche Sainte-Croix: de Crèche Sainte-Croix, gevestigd in een oud gebouw van 600 m² in Elsene, liet een gratis energiediagnose uitvoeren door BRUXEO. Het rapport bracht onder andere aan het licht dat de verwarmingsregeling niet aangepast was aan het gebruik van het gebouw, en identificeerde verschillende eenvoudige en weinig kostelijke maatregelen: het verlagen van de stooklijnen 's nachts en in het weekend, het plaatsen van reflectoren achter de radiatoren, de installatie van een performante boiler en LED-verlichting. Veranderingen die werden doorgevoerd zonder ooit het thermisch comfort van de kleintjes in het gedrang te brengen, voor wie een stabiele binnentemperatuur niet onderhandelbaar is. Resultaat: -43% gasverbruik en -16% elektriciteit. De gerealiseerde besparingen kunnen zo dienen om isolatiewerken en zonweringen te financieren

Deze twee voorbeelden, naast vele andere, tonen wat de sector zou verliezen met het verdwijnen van het Energiepack: een gratis, op maat gemaakte begeleiding die Brusselse vzw's concreet helpt om de bevolkingsgroepen die het meest blootgesteld zijn aan hitte én aan koude, te beschermen.

Een besluit dat haaks staat op de klimaatuitdagingen

Ter herinnering: Leefmilieu Brussel heeft BRUXEO meegedeeld dat het Energiepack in 2026 slechts over 60% van zijn budget van 2025 zal beschikken, en vanaf 2027 over helemaal niets meer, wat erop neerkomt dat het instrument deze zomer al wordt beëindigd. Een besluit dat genomen werd zonder impactanalyse, noch overleg met de actoren op het terrein, terwijl hittegolven steeds frequenter voorkomen en het Gewest zijn klimaatdoelstellingen voor 2030 en 2050 moet behalen. In de context van de afschaffing van de Renolution-premies, is het behoud van het Energiepack onontbeerlijk. Dankzij zijn terreinwerk vormt dit instrument vandaag de enige begeleiding waarmee Brusselse vzw's hun gebouwen kunnen voorbereiden op de klimaatuitdagingen, alsook op de toekomstige verplichtingen op het vlak van energieprestaties waaraan ze zullen moeten voldoen.

BRUXEO herhaalt zijn oproep aan de Regering

BRUXEO roept de Regering opnieuw op om de financiering van het Energiepack structureel te handhaven, en vraagt Staatssecretaris Ans Persoons om snel overleg te openen met de actoren van de sector.

Contact

Bruno Gérard – Directeur de BRUXEO - 0474/39.13.25. – bruno.gerard@bruxeo.be

Over BRUXEO

BRUXEO is de intersectorale en pluralistische confederatie van werkgevers uit de social-profitsector (non-profit) in Brussel. Zij vertegenwoordigt 28 werkgeversorganisaties uit de publieke en private sector, actief op het vlak van gezondheidszorg, opvang en huisvesting van ouderen, thuiszorg en thuisverpleging, hulp aan kwetsbare personen, hulp en huisvesting van personen met een handicap, jeugdhulp, kinderopvang, maatwerkbedrijven, socioprofessionele inschakeling, cultuur, sport en onderwijs, alsook organisaties voor sociale actie en mutualiteiten. Wat werkgelegenheid betreft, vertegenwoordigt de social-profitsector alleen al bijna 17% van de totale Brusselse werkgelegenheid, met meer dan 107.000 actieve werknemers in 5.700 ondernemingen.